جومونگ با نوستالژی لینچان
این روزها نسبت میان مخاطبان وفیلم به یکی ازمباحث داغ محافل سینمایی بدل شده است. اگر فروش اخراجی ها 2 درسینما به عنوان یک اتفاق فوق العاده مورد توجه قرارگرفته، استقبال مخاطبان ایرانی ازسریال کره ای « افسانه جومونگ» درتلویزیون نیزبخش دیگری ازاین شگفتی را ترسیم کرده است. اکنون چند سالی است پخش سریال های کره ای ازسیما مورد استقبال مخاطبان قرارگرفته وباراستقبال مخاطبان قرارگرقته وباردیگرخاطره اوشین ( سال های دورازخانه) ولینچان (جنگجویان کوهستان) را درخاطره ها تداعی کرده است. البته چندی پیش سریال یانگوم به چنین موقعیتی درمیان مخاطبان دست یافته بود تا درسال های اخیراین سریال های کره ای باشد که ازشرق میان مخاطبان ایرانی پرطرفداربرخوردارشود. درگذشته مثلا درزمان پخش اوشین به دلیل تعدد نداشتن شبکه های تلویزیونی وفقدان ابزارهای ولوازم مدرن تفریحی دورازذهن نبود که سریالی مورد توجه مخاطبان وطنی قراربگیرد؛ اما اینک با وجود انواع برنامه ها وسریال ها وتعدد شبکه های تلویزیونی، پرطرفداربودن این سریال کمی عجیب به نظرمی رسد آن هم باانواع فیلم های اکشن وتخیلی وتکنیکال هالیوودی که براحتی قابل دسترس است. این شگفتی زمانی بیشترمی شود که انیمیشن وبازی های رایانه ای جومونگ نیزبه بازارآمده ومورد توجه مخاطبان قرارگرفته است.(این خود نشان ازنسبت فرهنگ واقتصاد درعصرارتباطات دارد که فرهنگ وهنربه منبع سودآوری بدل می شود)، اما براستی رازمخاطب پذیری بالای این سریال درچیست وچرا جومونگ مورد توجه مخاطبان ایرانی قرارگرفته است؟ نگارنده معتقد است برای پاسخ به این پرسش تنها نمی توان به عناصردرونی اثرتکیه کردوباید به تاثیرونقش عوامل بیرونی که دربسترنظام فرهنگی – اجتماعی مخاطبان رخ می دهد هم توجه داشت وحاشیه های این متن رانیزلحاظ کرد. حاشیه هایی که موجب می شود یک متن هنری درنسبت با مخاطب دچارقبض وبسط شودوفراترازذات اثرموقعیت های جدید برای خود خلق کند. درذیل همین رویکرد می توان محبوبیت افسانه جومونگ درایران راتبیین کرد. درهمین خصوص یکی ازعواملی که می توان به آن اشاره کرد سنخیت فرهنگی میان اقوام شرقی است که زیست- جهان آنان رابه هم شبیه ونزدیک می سازد وبه دلیل مولفه های مشترک تاریخی بسترتعامل بیشتررافراهم می کند.
به همین دلیل است که در2 دهه اخیرشاهد استقبال مخاطب ایرانی ازسریال ها وفیلم های شرقی مثل ژاپن وکره هستیم. وجوداسطوره وتجربه های پررمزورازدرآثارشرقی آمیخته با هویت تاریخی این منطقه ازجهان است که با دنیای درونی وتجربه زیستی انسان های این سرزمین پیوندی تاریخی دارد وکشف این رمزو رازها وبه تصویرکشیدن آن همواره مورد توجه مخاطبان شرقی قرارگرفته است، چه این مخاطب ایرانی باشد چه هندی وکره ای. نسبی که شاید میان آثارشرقی ومخاطبان غربی کمترصورت بگیرد. ذائقه مخاطبان سینما وتلویزیون درهرملت وسرزمینی برساخته تاریخ وفرهنگ تجربه شده ای است که به خلق نوعی فرهنگ تماشا منجرمی شود که دربسترآن میان مخاطبان وآثارهنری ارتباط معنی داری به وجود می آید. یکی دیگرازمولفه های فرهنگی- تاریخی که موجب می شود آثارافسانه ای مثل جنگجویان کوهستان یا همین افسانه جومونگ با استقبال روبروروشود، این است که میل به قهرمان گرایی واسطوره سازی درسرزمین های شرقی وجود دارد که البته این ویژگی به صورت فطری وبین الاذهانی میان همه آدمیان حاکم است که درآثارغربی نیزدرقالب الگوهایی سوپرمنی روایت می شود، اما این قهرمان محوری درفرهنگ شرقی ازقدرت تاریخی ومذهبی قرارمی گیرد. محوریت جومونگ به عنوان قهرمان تاریخی وداستانی اثروجاذبه هایی که این کاراکتر درساختارکلی قصه داراست، برای مخاطب ایرانی که همواره درتصاویرخیالی زیست- جهان خود باآن همزیستی داشته است، برجذابیت قصه می افزاید ومیان مخاطب وقهرمان داستان، حس مشترک ونزدیکی خلق می کند.
به این مساله باید فرم صوری مجموعه رانیزافزود. به واسطه این ارتباطی که میان مخاطبان وقهرمان به وجود می آید وبه دلیل سریالی بودن مجموعه پیوندی برقرارمی شود که انگیزه لازم رابرای پیگیری مخاطب فراهم کرده واوراپای تماشای قصه می نشاند. بخش دیگری ازاین پیگیری به تعلیق مندی داستان درهرقسمت برمی گردد. مخاطب درهرقسمت ازاین مجموعه با اتفاق غیرقابل منتظره ای مواجه می شود که برای رمزگشایی آن مجبوراست قسمت بعدی رادنبال کند واین وضعیت با تعلیقی که درقسمت های بعدی نیزایجاد شده، همواره تداوم می یابد. لذا مخاطبان این مجموعه به عنصرثابت وپروپا قرصی بدل می شوند. بدیهی است خاطراتی که درحافظه هنری مخاطبان ازسریال های شرقی شکل گرفته است نیزبه عنوان یک عامل پس زمینه ای وپیشینی درتوجه مخاطبان ایرانی تاثیر می گذارد، بویژه این که درزمانی پیش ترموفقیت مجموعه یانگوم نیزدلیلی دیگربرای تماشای این سریال کره ای فراهم کرده است. گفتنی است این مجموعه تلویزیونی- تاریخی کره ای ازآوریل 2006 تا مارس 2007 درشبکه کره ای ام بی سی به نمایش درآمد. درابتدا بنا بود مجموعه در70 قسمت پخش شود که با استقبال مردم، ام بی سی آن رابه 81 قسمت افزایش دادواین نشان می دهد که مخاطب پسندی یک اثرتاچه اندازه می تواند عمری هنری آن راافزایش دهد. اما شاید یکی ازمهم ترین دلایلی که این سریال درمیان ایرانیان جابازکرده است وجه داستانی وقصه گوبودن آن است؛ قصه های تودرتووپرماجرایی که شخصیت ها وکاراکترهای زیادی دارد وهرکدام با تشکیل دایره ای کوچک درنهایت به دایره های درهم آمیخته وکلی بدل می شود تا داستانی جذاب وپرکشش ازدرون آن برآید. ذائقه وتجربه فرهنگی مخاطب ایرانی به قصه گویی وافسانه پردازی را می توان درعلاقه آنان به سریال هایی مثل افسانه جومونگ درک کرد.
